Circolide: circulariteit op moleculair niveau

Voor de productie van belangrijke chemische bouwstenen zoals acrylaat, zijn we helaas nog steeds afhankelijk van fossiele brandstoffen. Maar als het aan Circolide ligt, is dat binnenkort verleden tijd. De startup ontwikkelt namelijk een hoogwaardig, circulair alternatief voor acrylaat en wil daarmee uiteindelijk uitgroeien tot een internationale voorloper op het gebied van groene chemie. 'De financiering vanuit Chemport Catalyser hebben we gebruikt voor een haalbaarheidsstudie en inmiddels hebben we investeringen opgehaald om onze technologie verder te testen en op te schalen.’

Coatings, verf en verschillende cosmetica, het wordt allemaal gemaakt van acrylaat. En net als veel andere chemische bouwstenen, wordt acrylaat zelf gemaakt van fossiele brandstoffen. ‘Er zijn wel duurzame alternatieven, maar die zijn vaak lastig op te schalen naar massaproductie en voldoen ook niet altijd aan de kwaliteitseisen van de chemische industrie’, zegt Hannah Feringa, mede-oprichter en CCO/COO van Circolide.

‘Daarnaast is fossiele brandstof natuurlijk ontzettend goedkoop, dus duurzaamheid alleen is als argument niet genoeg om een hogere kostprijs te kunnen verantwoorden’, vervolgt Hannah. ‘Daarom slaan wij een andere weg in, door een nieuwe chemische bouwsteen met toegevoegde eigenschappen te produceren. Dit zorgt dan voor een beter eindproduct, zoals bijvoorbeeld een sterkere coating. Daarmee concurreer je niet op alleen prijs, maar op kwaliteit. We gebruiken agrarische reststromen voor de productie. Dat vinden we belangrijk om te doen, want voor veel biobased producten moeten speciaal gewassen geplant worden. Dan concurreer je dus eigenlijk ook met de voedselindustrie en dat willen we niet, want dan creëer je een nieuw probleem.’

De nieuwe bouwsteen van Circolide heet butenolide en werd ontwikkeld door de onderzoeksgroep van Nobelprijswinnaar Ben Feringa, die ook mede-oprichter en senior scientific advisor is van de spin-off. ‘AkzoNobel wilde duurzamere coatings gaan produceren en klopte daarom een paar jaar geleden aan bij de onderzoeksgroep van Ben, met de vraag of het ook mogelijk was om een duurzaam alternatief voor acrylaat te ontwikkelen’, aldus Hannah. ‘Na een paar jaar onderzoek kwam het molecuul butenolide daarvoor als meest geschikte kandidaat uit de bus.’ 

Een andere technologie die binnen dezelfde onderzoeksgroep werd ontwikkeld, was een fotochemisch proces voor de productie van moleculen. ‘Dit was een onderzoek in samenwerking met een Britse universiteit, om op basis van licht een veel energie-efficiënter productieproces te ontwikkelen’, legt Hannah uit. ‘Ben kwam op het idee om deze twee dingen te combineren, zodat je dan een duurzaam molecuul met een duurzaam productieproces hebt. En dat werd uiteindelijk de technologische basis voor Circolide, waar we ons team, met mede-oprichter en CEO/CTO Thomas Freese, omheen hebben gebouwd.’

‘Daarnaast is het natuurlijk net zo belangrijk om te weten hoe haalbaar het is om onze technologie op commerciële schaal in te kunnen zetten’, vervolgt Hannah. ‘Daarom zijn we het eerste half jaar vooral bezig geweest met onderzoeken wat we op financieel, commercieel en technologisch vlak nodig hadden om een pilot op te kunnen zetten. En voor die haalbaarheidsstudie hebben we gebruik kunnen maken van de Chemport Catalyser. Met die uitkomsten hebben we een masterplan gemaakt, zodat we heel gericht op zoek konden naar financiering voor de pilot.’

En die financiering heeft Circolide vorig jaar succesvol opgehaald. ‘De totale investering komt van Future Tech Ventures, NWO en angel investeerders’, zegt Hannah. ‘En, vers van de pers, vlak voor de kerst kregen we te horen dat we ook een SNN subsidie toegekend hebben gekregen. En daarmee is de financiering voor een meerjarige pilot nu helemaal rond, dus dat is geweldig nieuws.’ 

De komende drie jaar staat volgens Hannah in het teken van aannames valideren, de technologie doorontwikkelen en het productieproces verder opschalen: ‘Daarvoor hebben we nu een aantal samenwerkingen opgezet met verschillende industriële partners, waaronder AkzoNobel en een aantal regionale MKB’s, om de technologie verder te testen en uit te breiden. Daarmee zorgen we voor goede marktaansluiting en kunnen we laten zien dat we niet alleen een duurzaam, maar ook hoogwaardig product hebben wat ook echt aansluit op de wensen van de chemische industrie.’

‘Als ondernemer wil je natuurlijk graag dat de technologie al helemaal perfect werkt voordat je aan de pilotfase begint. Maar het is uiteindelijk beter om juist de laatste stappen samen met partners en klanten te perfectioneren’, vervolgt Hannah. ‘En als alles de komende twee jaar goed gaat, dan willen we hier in de regio onze eerste demo plant neerzetten om op grotere schaal te produceren.’

‘Als spin-off van de Rijksuniversiteit Groningen hebben we natuurlijk onze roots in het Noorden, maar als dat niet het geval was geweest, dan hadden we ons waarschijnlijk wel in de regio gevestigd’, zegt Hannah. ‘We hebben hier een heel sterk netwerk voor groene chemie, zoals Chemport Europe. Als startup zijn er veel financieringsmogelijkheden in de regio en natuurlijk hele mooie voorbeeldbedrijven, waar we zelf als bedrijf veel van kunnen leren. 

‘Ton Vries, de huidige CEO van BioBTX helpt ons met de business kant en opschaling van Circolide. BioBTX heeft als bedrijf enorme stappen gezet in opschalen, ook met de bouw van hun eerste commerciële fabriek dit jaar. Dat zijn stappen die voor ons als startup uiteindelijk net zo relevant zijn, dus de kennis en ervaring van Ton is voor ons echt enorm waardevol.’

‘Het is ook een goeie tijd voor groene chemie, want je merkt dat die transitie heel hard gaande is in Noord-Nederland’, vervolgt Hannah. ‘En dat helpt ons ook echt, want als de bedrijven om je heen met hele andere dingen bezig zijn, dan moet je overal zelf voor lobbyen en alles zelf opbouwen en uitvinden. We krijgen veel ondersteuning vanuit het Noordelijke ecosysteem en daar zijn we enorm blij mee.’