Chemport Europe pleit voor een krachtige Circular Economy Act voor de circulaire chemische industrie
By Amarenske
Chemport Europe verwelkomt het initiatief van de Europese Commissie voor een Circular Economy Act (CEA). De chemische industrie vormt de basis van veel andere sectoren – van hightech en mobiliteit tot energie en defensie – en speelt daarmee een sleutelrol in de transitie naar een circulaire economie.
Met de Circular Economy Act zet Europa een belangrijke stap richting industriële concurrentiekracht, strategische autonomie en een schone economie. Om deze ambities waar te maken, is het essentieel dat de CEA niet alleen richting geeft, maar ook concrete randvoorwaarden creëert voor opschaling en marktontwikkeling. Vanuit Chemport Europe benadrukken wij daarbij drie kernpunten:
- benut de kracht van regionale ecosystemen
- zorg voor structurele vraag naar circulaire producten
- creëer de juiste randvoorwaarden voor investeringen en innovatie
De chemische industrie is de ruggengraat van de circulaire economie – zonder chemie geen circulariteit.
Chemport Europe: toonaangevend circulair chemisch ecosysteem
Chemport Europe is een van Europa’s leidende chemische clusters. Het ecosysteem biedt direct en indirect werk aan meer dan 20.000 mensen en levert essentiële bouwstenen voor sectoren als hightech, mobiliteit, energie en defensie.
De kracht van Chemport Europe ligt met name in circulaire en biobased chemie, waaronder polymeren en vezels. Dankzij de havens van Delfzijl en Eemshaven beschikt het cluster over directe toegang tot internationale grondstofstromen en energie-infrastructuur. Binnen Chemport Europe werken bedrijven, kennisinstellingen en overheden nauw samen aan de ambitie om het eerste biobased en circulaire chemische cluster van Noordwest-Europa te worden.
Onze inzet richt zich op drie samenhangende thema’s:
- Circulaire plastics
- Carbon Capture and Utilization (CCU)
- Biomassa als grondstof voor chemische bouwstenen
Een sterke chemische industrie als basis voor Europese autonomie
Europa loopt wereldwijd voorop in duurzame koolstoftoepassingen, zoals secundaire plastics, biobased materialen en CCU-oplossingen. Tegelijkertijd staat de Europese chemische industrie onder druk door oneerlijke concurrentie, met name vanuit China en de Verenigde Staten.
Juist daarom is de transitie naar een circulaire economie essentieel. Deze versterkt het concurrentievermogen door innovatie, vergroot de economische weerbaarheid door strategische autonomie en draagt bij aan decarbonisatie en onafhankelijkheid van fossiele importstromen.
- Waar de circulaire economie vorm krijgt: regionale ecosystemen
De circulaire economie ontstaat in sterke regionale ecosystemen. Op regionaal niveau werken ondernemers, onderzoekers, studenten en overheden nauw samen. Hier worden waardeketens gesloten, industriële symbiose ontwikkeld en nieuwe technologieën opgeschaald van lab naar markt.
Zoals ook onderstreept in het Draghi-rapport, is de valorisatie van academisch onderzoek een van Europa’s grootste concurrentie-uitdagingen. Regionale ecosystemen zijn dé plek waar dit kan worden versneld.
Daarom pleit Chemport Europe ervoor dat de Circular Economy Act:- regionale ecosystemen en industriële clusters erkent als strategisch schaalniveau van de transitie;
- cohesiefondsen (zoals ERDF en JTF) regionaal inzet ter versterking van clusterontwikkeling;
- slimme specialisatie structureel blijft stimuleren;
- grensoverschrijdende samenwerking versterkt om waardeketens te sluiten;
- actief de dialoog aangaat met koplopers om regulatoire barrières tijdig te signaleren en weg te nemen.
- Vraagcreatie: de achilleshiel van de circulaire transitie
Hoewel er al aanzienlijk wordt geïnvesteerd in innovatie en kennisontwikkeling (tot circa TRL 5), is innovatie alleen niet voldoende. Opschaling en commercialisatie zijn afhankelijk van duidelijke en voorspelbare marktsignalen.
Tegelijkertijd wordt de Europese markt overspoeld met goedkope, fossiel gebaseerde of niet-duurzame materialen. Dit leidt tot marktverstoring en remt de vraag naar circulaire alternatieven.
Om een stabiele vraagmarkt te creëren, roept Chemport Europe op tot:- EU-brede verplichte bijmengpercentages voor gerecycled en biobased content in alle sectoren richting 2030, inclusief import;
- bevestiging en tijdige invoering van bestaand beleid zoals productpaspoorten, ESPR en PPWR;
- bindende circulaire criteria in publieke inkoop, onder andere in bouw en infrastructuur;
- opname van plastics en chemicaliën in het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM);
- verplicht gebruik van biologisch afbreekbare plastics in toepassingen met milieucontact;
- integratie van circulaire materialen in álle relevante beleidsdomeinen van lidstaten.
- Creëer de juiste randvoorwaarden
De economie bevindt zich in een transitie van fossiel en lineair naar circulair. Dat vraagt om een duidelijke lange termijnvisie én om het actief uitfaseren van ongewenste praktijken.
Volgens Chemport Europe moet de Circular Economy Act daarom voorzien in:- een heldere langetermijnvisie met sectorspecifieke roadmaps;
- een expliciet afbouwpad voor fossiele materialen zodra duurzame alternatieven marktrijp zijn (TRL 8+);
- beleid gericht op hoge R-strategieën (zoals refuse en rethink), niet uitsluitend op recycling;
- kwaliteits- en zuiverheidsnormen voor materialen via productontwerp, inclusief import;
- een gelijk speelveld tussen biobased materialen en energie-toepassingen;
- erkenning van CCU binnen emissiereductiedoelstellingen;
- stimulering van publiek-private investeringen voor first-of-a-kind fabrieken en infrastructuur;
- een duidelijke definitie van duurzame koolstof;
- het principe dat plasticvrij de norm is waar mogelijk, en dat duurzame plastics de voorkeur krijgen waar nodig.
De Circular Economy Act komt op het juiste moment om Europa’s concurrentiekracht en strategische autonomie te versterken.
De Circular Economy Act komt op het juiste moment
De circulaire transitie is in volle gang. Dagelijks ontstaan nieuwe oplossingen die bijdragen aan een toekomstbestendige Europese economie. De Circular Economy Act biedt een unieke kans om deze ontwikkelingen te versnellen.
Zonder duidelijke keuzes en eerlijke concurrentie dreigen investeringen hun waarde te verliezen en wordt ondernemen in Europa minder aantrekkelijk. Met de juiste beleidskeuzes kan de CEA juist bijdragen aan concurrentiekracht, samenhang en strategische autonomie.
De ingrediënten zijn aanwezig. Nu is het moment om dit potentieel om te zetten in impact.